Wszystko dla Boga i Polonii...

+ śp. ks. prof. dr hab. Bogusław Nadolski



W krótkim czasie Towarzystwo Chrystusowe straciło dwóch wybitnych swoich współbraci, byłych przełożonych generalnych, profesorów, wykładowców – ludzi, którzy byli „wizytówkami” naszego zgromadzenia na forum wewnętrznym i zewnętrznym, w dodatku kolegów z tego samego rocznika, którzy niedawno obchodzili złoty jubileusz kapłaństwa: ks. Edwarda Szymanka i w tydzień później ks. Bogusława Nadolskiego.


Ks. Bogusław Nadolski urodził się 18 sierpnia 1933 roku w miejscowości Skrzeszowice, gmina Niedźwiedź, pow. Miechów, woj. kieleckie; parafia Biórków Wielki, diecezja krakowska. Syn Józefa i Stanisławy z domu Marynowska. Ojciec był rolnikiem. Ochrzczony został 3 września 1933 roku w rodzinnej parafii Biórków Wielki, woj. kieleckie. Gdy miał siedem lat rozpoczął naukę w szkole podstawowej w Skrzeszowicach. W tym czasie umarł jego ojciec i matka z całym gospodarstwem przeniosła się do pobliskiego Niegardowa, gmina Koniusza, parafia Niegardów. W Niegardowie kontynuował od II klasy szkołę podstawową. W tej parafii przyjął sakrament I spowiedzi i Komunii Świętej oraz został wtedy też ministrantem, a 20 sierpnia 1943 roku sakrament bierzmowania.
Po ukończeniu szkoły podstawowej, dalszą naukę kontynuował w gimnazjum w Proszowicach. Trudne warunki finansowe w domu – matka bowiem sama prowadziła gospodarstwo – nie pozwoliłyby na dalszą kontynuację nauki, to było przyczyną, iż młody Bogusław, za zgodą matki, napisał 14 sierpnia 1947 roku list do dyrektora Małego Seminarium Duchownego w Poznaniu z prośbą o przyjęcie. Napisał w nim: „… Będąc w klasie II gimnazjum postanowiłem sobie, żeby zostać kapłanem, a zwłaszcza kapłanem dla braci Polaków, którzy pracują poza granicami Polski”.

Po pozytywnym załatwieniu wszystkich formalności, 23 sierpnia 1949 roku wstąpił do Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu. Po krótkim aspirandacie, 8 września 1949 roku rozpoczął w Ziębicach na Dolnym Śląsku kanoniczny nowicjat. Nowicjat został ukończony złożeniem 8 września 1950 roku w Ziębicach pierwszej profesji zakonnej. Po jej złożeniu kontynuował dalszą naukę w zakresie szkoły średniej w Niższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Ziębicach, które ukończył egzaminem końcowym 14 czerwca 1951 roku. Egzamin maturalny eksternistyczny złożył w Szczecinie.

Po maturze dalszą naukę kontynuował w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu, rozpoczynając 10 września 1951 roku studia filozoficzne. Studia te ukończył egzaminem tzw. philosophicum 13 czerwca 1953 r. Następnie kontynuował czteroletnie studia teologiczne, ukończone ostatnim egzaminem tzw. rigorosum 23 marca 1956 r. Studia seminaryjne ukończył 29 marca 1957 r.
Podczas studiów ponawiał dalsze śluby zakonne: II profesja 8 wrzesień 1951 r.; III 8 wrzesień 1952 r.; IV 8 wrzesień 1953 oraz 8 września 1954 r. profesja dozgonna – wszystkie składane w Poznaniu.
Również w czasie studiów seminaryjnych został wprowadzony w kolejne posługi kapłańskie oraz przyjął wyższe święcenia kapłańskie: tonsura 7 listopad 1953 r. abp Walenty Dymek; w dzień później 8 listopada ostiariat i lektorat również z rąk abpa W. Dymka. Egzorcystat i akolitat 3 października 1954 roku z rąk bpa Herberta Bednorza. Subdiakonat 15 kwietnia 1956 roku z rąk abpa W. Dymka i diakonat 10 czerwca 1956 roku z rąk bpa H. Bednorza. W podaniu do przełożonego generalnego z prośbą o dopuszczenie do święceń kapłańskich napisał: „... pokornie proszę o dopuszczenie mnie do święceń kapłańskich, które pragnę przyjąć zupełnie dobrowolnie, świadom zarówno jego niewypowiedzianej godności, obowiązków, które nakłada ogromu odpowiedzialności jaki za sobą pociąga, jak i swej radykalnej niegodności...”. Święcenia kapłańskie przyjął w Roku Maryjnym, 6 kwietnia 1957 roku z rąk ówczesnego wikariusza kapitulnego bpa Franciszka Jedwabskiego, były to pierwsze święcenia kapłańskie w odbudowanej i odnowionej po zniszczeniach wojennych katedrze poznańskiej.
Na obrazku prymicyjnym napisał słowa: „Czyniąc prawdę w miłości, Efez. 4,15” oraz „Panno wierna módl się za nami”.

Po święceniach kapłańskich i prymicjach, jak większość chrystusowców został skierowany do pracy duszpasterskiej na Pomorze Zachodnie, którą rozpoczął w 29 kwietnia 1957 roku, jako wikariusz współpracownik w kościele parafialnym pw. św. Jerzego w Goleniowie. Nominacja ta została podpisana przez ówczesnego biskupa gorzowskiego Teodora Benscha. Rozległa ta parafia obejmowała: kościoły w mieście św. Jerzego oraz zniszczony w czasie wojny stary gotycki św. Katarzyny przygotowywany do odbudowy; 8 kościołów filialnych oraz 35 miejscowości oraz wiele kościołów filialnych. Obowiązki wikariusza pełnił w Goleniowie do 15 lipca 1958 roku. Wtedy to na wniosek przełożonego generalnego ks. Ignacego Posadzego, został dekretem wikariusza kapitulnego ks. Józefa Michalskiego zwolniony z wikariatu w Goleniowie i przeniesiony na równorzędne stanowisko wikariusza współpracownika i katechety do parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Szczecinie. Parafia ta, z centralnie położonym w Szczecinie kościołem pw. NSPJ stanowiła wtedy centrum duszpasterskie miasta Szczecina.
Na Boże Narodzenie 1962 roku otrzymał od przełożonego generalnego ks. Ignacego Posadzego pismo z nominacją od 1 stycznia 1963 roku na kierownika Referatu Duszpasterskiego w Towarzystwie Chrystusowym.
W Szczecinie pracował do końca sierpnia 1963 roku, otrzymując podziękowanie za pracę w parafii i w diecezji od bpa Jerzego Stroby, wikariusza generalnego diecezji gorzowskiej.

W kwietniu 1963 roku otrzymał od przełożonego generalnego pismo kierującego na studia na KUL. Po załatwieniu wszystkich formalności od 1 października 1963 do 10 września 1966 roku, odbywał studia specjalistyczne na KUL na Wydziale Teologii Praktycznej, jako specjalizacje wybrał liturgikę. Uczęszczał na seminarium naukowe ks. doc. dra Wacława Schenka i doc. dra Stefana Kunowskiego. Pracę magisterską pt. „Wychowanie młodzieży do udziału we Mszy św.”, napisał pod kierunkiem ks. prof. W. Schenka. Dalszą pracę naukową kontynuował pisząc rozprawę doktorską pod kierunkiem ks. doc. S. Kunowskiego pt. „Podstawy filozoficzne wychowania chrześcijańskiego w poglądach J. Maritaina”, którą obronił w 1967 r.

1 lipca 1966 roku otrzymał od przełożonego generalnego ks. Ignacego Posadzego drugą nominację, został mianowany – Referentem Duszpasterskim w Kurii Towarzystwa w Poznaniu.
Pod koniec pisania pracy doktorskiej, 10 września 1966 roku, otrzymał nominację na wykładowcę liturgiki i teologii pastoralnej w Wyższym Seminarium Duchownym w Poznaniu.

26 listopada 1966 roku został mianowany przez przełożonego generalnego ks. Ignacego Posadzego członkiem Komisji Głównej mającej przygotować Kapitułę Generalną Towarzystwa.

24 maja 1967 roku otrzymał od przełożonego generalnego nominację na Przewodniczącego Komisji do Spraw Pastoralnych, mającej w ramach Komisji Głównej przygotować Kapitułę Generalną Towarzystwa.
Również 24 maja 1967 roku otrzymał od przełożonego generalnego nominację na stałego wykładowcę w WSD Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu.

Kolejna nominacja to 18 sierpień 1967 rok, kiedy został Przewodniczącym Sekcji dla Spraw Formacji Kapłanów po ukończeniu studiów, w ramach Komisji dla Spraw Formacji Zakonnej.
Wkrótce po tej nominacji, bo 11 października 1967 roku, został mianowany egzaminatorem księży chrystusowców po święceniach kapłańskich oraz równocześnie mianowany Przewodniczącym Komisji Egzaminacyjnej dla przeprowadzania egzaminów neoprezbiterów.

28 grudnia 1967 roku otrzymał pismo od przełożonego generalnego informujące, iż został wybrany delegatem na IV Kapitułę Generalną, pismo to upoważniało do wzięcia w niej udziału, a kapituła rozpoczynała się 4 lipca 1968 roku w Domu Głównym w Poznaniu. Była to pierwsza kapituła generalna, w której ks. Bogusław wziął udział.

Po zakończeniu IV Kapituły Generalnej, w której przełożonym generalnym został wybrany ks. Florian Berlik, 11 listopada 1968 roku nowy przełożony generalny mianował ks. Bogusława członkiem Komisji do Spraw Modlitw, której przewodniczył ks. Edward Szymanek.

Od 1968 roku należał do zespołu redakcyjnego miesięcznika „Msza Święta”, wydawanego przez Towarzystwo Chrystusowe.

3 września 1969 roku otrzymał zwolnienie z obowiązków Referenta Duszpasterskiego i podziękowanie za przeszło trzyletnią pracę nacechowana troską o podniesienie poziomu duszpasterstwa naszych kapłanów w myśl wskazań soborowych.
Zwolnienie z tych obowiązków związane było z nominacją tegoż dnia, 3 września 1969 roku, na pełnienie obowiązków rektora Wyższego Seminarium Duchownego Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu. Rektorem WSD Towarzystwa Chrystusowego był do 1977 roku.

Kolejna nominacja 6 listopada 1969 roku, kiedy to został przez ówczesnego wikariusza generalnego ks. Edwarda Szymanka mianowany członkiem Rady Generalnej Towarzystwa Chrystusowego.
Równocześnie tegoż dnia, 6 listopada otrzymał nominację na Przewodniczącego Komisji dla Spraw Modlitw Towarzystwa.

W 1970 roku w lutym, odbyła się V Kapituła Generalna Towarzystwa Chrystusowego, w której z urzędu uczestniczył ks. Bogusław. Na tej Kapitule przełożonym generalnym został wybrany ks. Wojciech Kania, a wikariuszem generalnym ks. Edward Szymanek. Ks. Bogusław został ponownie wybrany członkiem Rady Generalnej.

Po zakończeniu tej kapituły, 10 marca 1970 roku, wikariusz generalny zlecił ks. Bogusławowi wszystkie sprawy dotyczycące formacji członków Towarzystwa Chrystusowego.

30 maja 1975 roku, wikariusz generalny ks. E. Szymanek powołał ks. Bogusława do Komisji Przedkapitulnej Towarzystwa Chrystusowego i mianował go przewodniczącym Sekcji Formacji w tej Komisji.

W roku 1976 odbyła się VI Kapituła Generalna Towarzystwa Chrystusowego w której z urzędu uczestniczył ks. Bogusław. Na tej Kapitule przełożonym generalnym został wybrany ks. Czesław Kamiński, a wikariuszem generalnym ks. Stanisław Stefanek. Ks. Bogusław 7 lipca ponownie został wybrany członkiem Rady Generalnej.

9 marca 1977 roku został przez wikariusza generalnego ks. St. Stefanka mianowany zastępcą superiora oraz członkiem rady Domu Głównego w Poznaniu.
11 października tegoż roku otrzymał pismo od przełożonego generalnego ks. Cz. Kamińskiego zwalniające go z obowiązków rektora WSD Towarzystwa Chrystusowego, podziękowanie za gorliwe zaangażowanie się w dzieło kształcenia oraz prośbę o dalsze przekazywanie klerykom bogatej wiedzy na stanowisku profesora.

23 stycznia 1978 roku otrzymał pismo od wikariusza generalnego mianujące ks. Bogusława członkiem Komisji Modlitw, której celem jest zrewidowanie dotychczasowych tekstów modlitw oraz takie ich przeredagowanie, by więcej uwzględniały charyzmat zakonny, specyficzne zadania oraz dobre tradycje Towarzystwa.

24 lutego 1981 roku, przełożony generalny ks. Cz. Kamiński mianował ks. Bogusława przewodniczącym Komisji Przedkapitulnej dla przygotowania procesu informacyjnego naszego założyciela kard. Augusta Hlonda.

6 kwietnia 1982 roku, mimo stany wojennego, uroczyście obchodził w Poznaniu srebrny jubileusz kapłaństwa. Na te uroczystość otrzymał specjalne pismo od byłego przełożonego generalnego, współzałożyciela ks. Ignacego Posadzego. Ojciec napisał m.in.; „...w dniu jubileuszu odprawie Mszę Świętą w Twojej intencji. Prosić będę Boga i Matkę Najświętszą o moce Ducha Świętego oraz o zdrowie i siły, bo tak bardzo jesteś potrzebny naszej rodzinie zakonnej…”.

W roku 1983 odbyła się VII Kapituła Generalna Towarzystwa Chrystusowego w której z urzędu uczestniczył ks. Bogusław. Na tej Kapitule przełożonym generalnym został wybrany ks. Edward Szymanek, a wikariuszem generalnym ks. Ryszard Bucholc. Ks. Bogusław 6 lipca ponownie został wybrany członkiem Rady Generalnej.

18 października 1983 roku został przez przełożonego generalnego mianowany stałym członkiem Komisji Pokapitulnej dla odnowy Ustaw i innych aktów normatywnych Towarzystwa w duchu nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego.
16 listopada otrzymał kolejne pismo mianujące go członkiem Komisji Pokapitulnej dla opracowania Dyrektorium Formacji, które uwzględniałoby duchowość i specyfikę misji Towarzystwa.

Realizując uchwałę VII Kapituły Generalnej, przełożony generalny ks. E. Szymanek, za zgodą prymasa Polski abpa Józefa Glempa, utworzył przy WSD Towarzystwa Instytut Duszpasterstwa Emigracyjnego, a ks. prof. Bogusław Nadolski 22 grudnia 1983 roku, został mianowany pierwszym Dyrektorem tegoż Instytutu.

19 listopada 1984 roku, przełożony generalny zlecił ks. Bogusławowi przeprowadzenie wizytacji kanonicznej w prowincji Towarzystwa pw. Świętej Rodziny w Australii.

W lipcu 1989 odbyła się VIII Kapituła Generalna Towarzystwa Chrystusowego w której z urzędu uczestniczył ks. Bogusław. Na tej Kapitule został wybrany przełożonym generalnym zgromadzenia, a wikariuszem generalnym ks. Bernard Kołodziej.

Mimo pełnienia wszystkich obowiązków przełożonego generalnego nadal kontynuował swoją pracę naukową, prowadził wykłady i seminarium naukowe na ATK (później UKSW), przygotowywał publikacje, oraz w naszym seminarium.
Jako przełożony generalny przeprowadzał wizytacje kanoniczne placówek Towarzystwa Generalnego w prowincjach zagranicznych oraz w krajach na Wschodzie, podległych zarządowi generalnemu.
Kadencja przełożonego generalnego upłynęła 11 lipca 1995 roku na IX Kapitule Generalnej. Przełożonym generalnym został wtedy wybrany ks. Tadeusz Winnicki, a wikariuszem generalnym ks. Antoni Klein, na tej kapitule ks. Bogusław zakończył swój udział w zarządzie Towarzystwa Chrystusowego.

Przed X Kapitułą Generalną zgromadzenia 17 lipca 2000 roku, otrzymał pismo od przełożonego generalnego ks. T. Winnickiego informujące, że zgodnie z art. 133 naszych Ustaw zakonnych, jest z urzędu członkiem tejże Kapituły.

Ostatnia nominacja to, pismo przełożonego generalnego z 9 września 2005 roku, powołująca ks. Bogusława na członka Komisji przygotowującej Jubileusz 75-lecia Towarzystwa Chrystusowego

Przed XII Kapitułą Generalną, która odbyła się w lipcu 2013 roku, 27 czerwca 2013 roku otrzymał pismo od przełożonego generalnego ks. T. Sielickiego informujące, że „… uczestniczy w XII Kapitule Generalnej Towarzystwa Chrystusowego, z racji pełnionej w przeszłości funkcji przełożonego generalnego... wyrażam przekonanie, że udział Czcigodnego Ksiądz w XII Kapitule Generalnej – z wyjątkową znajomością spraw Towarzystwa – ubogaci wszystkich jej uczestników oraz przyczyni się do podejmowania decyzji służących rozwojowi naszej Rodziny Zakonnej”.

Wielka i szeroka była działalność naukowa ks. Bogusława po ukończeniu studiów w Lublinie na KUL.
Na KUL studiował od 1 października 1963 do 10 września 1966 roku. Odbył wtedy studia specjalistyczne na Wydziale Teologii Praktycznej, a jako specjalizację wybrał liturgikę. Uczęszczał na seminarium naukowe ks. doc. dra Wacława Schenka i doc. dra Stefana Kunowskiego. Pracę magisterską pt. „Wychowanie młodzieży do udziału we Mszy św.”, napisał pod kierunkiem ks. prof. W. Schenka. Dalszą pracę naukową kontynuował pisząc rozprawę doktorską pod kierunkiem ks. doc. S. Kunowskiego pt. „Podstawy filozoficzne wychowania chrześcijańskiego w poglądach J. Maritaina”, którą obronił w 1967 r.

Jeszcze w czasie studiów, od 1963 roku podjął wykłady z liturgiki w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego, które prowadził aż do końca – roku swojej śmierci. Już wtedy prowadził seminarium naukowe i był promotorem wielu prac magisterskich, które były nostryfikowane na KUL.
Przez rok wykładał liturgikę w Wyższym Seminarium Duchownym Salezjanów w Ladzie.

W październiku 1973 roku, z upoważnieniem prymasa Polski kard. Stefana Wyszyńskiego, wyjechał pierwszy raz na zagraniczny Kongres Teologii Pastoralnej, który odbył się w Austrii. Został wtedy członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Liturgistów i odtąd brał udział w kolejnych spotkaniach w Mödling k. Wiednia.
15 marca 1974 roku został mianowany przez abpa Antoniego Baraniaka członkiem Archidiecezjalnej Komisji Liturgicznej, abp uzasadniał, że udział rektora B. Nadolskiego przyczyni się do ożywienia życia liturgicznego w archidiecezji.
Od roku akademickiego 1974/75 otrzymał dekret od prymasa Polski kard. S. Wyszyńskiego na prowadzenie wykładów i zajęć dla studentów Studium Życia Wewnętrznego przy Akademickim Studium Teologii Katolickiej w Warszawie, prowadził tam też seminarium naukowe.
Z tą uczelnią, Wydziałem Teologii Katolickiej ATK (później UKSW) związana była dalsza kariera naukowa ks. Bogusława Nadolskiego. Na tej uczelni, na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedłożonej rozprawy habilitacyjnej pt. Urzeczywistnianie się Kościoła w liturgii w świetle dokumentów Vaticanum II, uzyskał 26 maja 1980 roku stopień naukowy doktora habilitowanego w zakresie teologii liturgii.
15 października 1983 roku, został mianowany przez ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki mianowany na stanowisko docenta w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie.
1 lipca 1989 roku, Rada Państwa nadała tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego, która podpisał Wojciech Jaruzelski. W 1993 roku, Prezydent RP Lech Wałęsa nadał tytuł profesora zwyczajnego.

Na uczelni ATK (UKSW) pełnił funkcje kierownika Katedry Teologii Liturgii, kierownika Specjalności liturgicznej, redaktora Biuletynu Liturgicznego w ”Collectanea Theologica”, opiekuna Koła Naukowego Liturgistów i opiekuna studentów Specjalności liturgicznej, prowadził seminaria magisterskie i doktorskie.
Ks. prof. Bogusław był promotorem ponad stu prac magisterskich, dwudziestu prac doktorskich. Recenzował 11 rozpraw habilitacyjnych, ponad 20 dysertacji doktorskich na KUL, ATK, PAT, ChAT, UWM w Olsztynie. Opracowywał dorobek naukowy do uzyskania stopnia naukowego profesora oraz był nadzwyczajnym recenzentem dla Centralnej Komisji Kadr Naukowych.
Od 1974 roku był członkiem Arbeitsgemeinschaft Katholischer Liturgikdozenten; od 1975 roku Societas Liturgica; od 1982 roku był członkiem Towarzystwa Naukowego KUL, a od 1983 roku członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk.
Pełnił funkcje przewodniczącego Sekcji Wykładowców Liturgiki w Polsce; w archidiecezji poznańskiej był członkiem Archidiecezjalnej Komisji Liturgicznej; w Episkopacie był członkiem Komisji Episkopatu ds. Seminariów Duchownych; członkiem Komisji Episkopatu ds. Liturgii i Duszpasterstwa Liturgicznego oraz konsultorem Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów.

Wielki jest dorobek naukowy ks. prof. Bogusława: jest autorem 68 książek oraz redaktorem ponad 10 pozycji książkowych. Opublikował 185 rozpraw naukowych w polskich i zagranicznych czasopismach teologicznych oraz ponad 200 popularnonaukowych w czasopismach polskich. Jest autorem wielu haseł w Encyklopedii katolickiej Kul i recenzentem wielu pozycji książkowych w polsko- i obcojęzycznych. Fundamentalne jego dzieła to: jest czterotomowy podręcznik pt. Liturgika; Leksykon liturgii oraz Leksykon symboli liturgicznych.

Za swój dorobek naukowy i dydaktyczny został odznaczony w 2000 roku Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
W 2011 roku został nagrodzony prestiżową Nagrodą im. Ks. Idziego Radziszewskiego, przyznawaną przez Zarząd Towarzystwa Naukowego KUL. W wygłoszonej laudacji Dziekan Wydziału Teologii KUL ks. prof. dr hab. Mirosław Kalinowski podkreślił erudycję i imponującą benedyktyńską pracowitość Laureata i dodał, że: „… duże osiągnięcia w zakresie kształcenia kadry naukowej, jako wykładowca, prelegent, promotor i recenzent rozpraw naukowych znalazło odzwierciedlenie na Wydziale Teologii KUL...”.
W 2012 roku uroczyście obchodził 50 lecie pracy naukowej oraz 55 lecie kapłaństwa. Na tę uroczystość jubilat otrzymał wiele pism gratulacyjnych: przełożony generalny ks. Tomasz Sielicki pisał m.in.: „... nie bez powodu od wielu lat w Kościele polskim jest ks. Profesor Nadolski uważany za największego erudytę, a co za tym idzie największy autorytet naukowy w dziedzinie liturgiki...”. Pisma gratulacyjne wyrażające wdzięczność za wszystkie dokonane dzieła przez Jubilata przysłali: Antonio kard. Canzares Llovera, prefekt Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów; arcybiskup Metropolita Warszawski kard. Kazimierz Nycz; biskup legnicki Stefan Cichy, który dodał, że książka pamiątkowa dedykowana Jubilatowi na 65 urodziny w 1998 roku pt. Liturgia domus carissimsma – liturgia najdroższym domem, odzwierciedla ducha profesora dla którego liturgia była i jest najdroższym domem; bp Adam Bałabuch Przewodniczący Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów oraz ks. prof. dr hab. Henryk Skorowski SDB, rektor UKSW.

W zawiązku z pogarszającym się zdrowiem w 2017 roku złożył rezygnację z dalszych prac w Komisji Episkopatu Polski, otrzymując serdeczne podziękowanie skierowane przez arcybiskupa metropolitę poznańskiego Stanisława Gądeckiego, przewodniczącego KEP.

6 kwietnia 2017 roku obchodził 60-lecie kapłaństwa. Przełożony generalny ks. Ryszard Głowacki, oprócz życzeń i podziękowań, dodał: „... Jakże wielu spośród nas chrystusowców związanych jest od początku swojego życia zakonnego i kapłańskiego z osobą Dostojnego Księdza Jubilata jako rektora, i profesora naszego seminarium, Radnego Generalnego a następnie Przełożonego Generalnego. Dziękuje za wykład liturgiki i formacje liturgiczną pokoleń chrystusowców. Świadomość tylu prac, dobrze i konsekwentnie prze przeżywanego powołania kapłańskiego i zakonnego niech będą powodem radości i tym głębszego Magnificat śpiewanego razem z Bogurodzicą Najwyższemu Bogu za udział w Chrystusowym Kapłaństwie poprzez nasza wspólnotę zakonną....”.
Na zbiorowym obrazku jubileuszowym, sześciu żyjących z tego rocznika kapłanów napisali: Myśmy poznali i uwierzyli miłości, jaką Bóg ma ku nam.

Ostatnie lata życia naznaczone były cierpieniem oraz walką z postępującą chorobą. Ks. Bogusław Nadolski TChr zmarł w sobotę 20 października 2018 roku w Hospicjum „Palium” w Poznaniu. Przeżył 85 lat życia, w tym 69 lat życia zakonnego i 61 lata życia kapłańskiego.

Po śmierci ks. Bogusława Nadolskiego na ręce przełożonego generalnego ks. Ryszarda Głowackiego napłynęło wiele listów kondolencyjnych. Kondolencje przesłali m.in.: abp Stanisław Gądecki metropolita poznański i przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski; bp Andrzej Dziuba, ordynariusz łowicki; ks. prof. dr hab. Krzysztof Pawlina, rektor PWT w Warszawie; ks. prof. dr hab. Stanisław Dziekoński rektor UKSW w Warszawie Dziekan, który napisał m.in.: „... społeczność akademicka UKSW zapamięta Go jako wieloletniego kierownika Katedry Teologii Liturgii w Akademii Teologii Katolickiej, poprzedniczki UKSW, a następnie kierownika Katedry w UKSW. Odszedł do Pana człowiek wielkiego serca, zasłużony dla społeczności akademickich, członek wielu gremiów, autor licznych publikacji, m.in. monumentalnego Leksykonu Liturgii...”; bp Wiesław Lechowicz, delegat KEP ds. Duszpasterstwa Emigracji Polskiej; abp Juliusz Paetz, emerytowany abp poznański; ks. prof. dr hab. Mirosław Kalinowski, Dziekan Wydziału Teologii KUL; ks. prof. dr hab. Augustyn Eckmann Prezes Towarzystwa Naukowego KUL; matka J. Gołębiowska przełożona generalna Sióstr Wspólnej Pracy z Włocławka; oraz wiele innych od osób świeckich i instytucji.

Uroczystości pogrzebowe ks. prof. Bogusława Nadolskiego rozpoczęły się w czwartek 25 października w Domu Głównym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu, w którym przez większość swojego życia zakonnego, kapłańskiego i naukowego mieszkał i pracował. O godz. 17.00 przywieziono ciało zmarłego kapłana do kaplicy zakonnej, gdzie odmówiono różaniec i następnie nieszpory żałobne wypraszając dla zmarłego łaskę wiecznego zbawienia. Następnie ciało odprowadzono do karawanu pogrzebowego.

Dalszy ciąg uroczystości żałobnych odbył się następnego dnia, w piątek 26 października w archikatedrze poznańskiej. Zgromadziły one rodzinę zmarłego, współbraci zakonnych; licznych kapłanów diecezjalnych i zakonnych; siostry zakonne z wielu zgromadzeń; seminaria duchowne; delegacje uczelni; delegacje służb liturgicznych z parafii; oraz wielu wychowanków, byłych studentów i znajomych zmarłego. O godz. 9.00 przywieziono ciało zmarłego profesora, ks. Bogusława do katedry i odmówiono różaniec. Przed Eucharystią odczytano życiorys zmarłego oraz niektóre depesze kondolencyjne.

O godz. 10.00 rozpoczęła się Msza Święta pogrzebowa, której przewodniczył bp pomocniczy senior archidiecezji poznańskiej Zdzisław Fortuniak. Na początku Mszy Świętej odczytał pismo kondolencyjne przysłane przez metropolitę poznańskiego, przewodniczącego KEP, abpa Stanisława Gądeckiego. Abp. Gądecki napisał m.in.: „… Nie mogąc z powodu trwającego w Rzymie Synodu Biskupów osobiście uczestniczyć w żałobnej liturgii, polecam u Grobów Apostolskich dusza zmarłego Kapłana miłosierdziu dobrego Stwórcy. Zmarłemu dane było wykonywać szereg odpowiedzialnych zadań, pełnił m.in. posługę rektora czy przełożonego generalnego Towarzystwa. Najbardziej jednak zasłynął jako niekwestionowany autorytet w dziedzinie liturgii, przyczyniając się do pogłębionej refleksji nad odnowioną liturgia posoborową, przekazując wiedze następnym pokoleniom, pracując jako ekspert Episkopatu Polski czy tez podejmując liczne przedsięwzięcia publicystyczne..”.
Wśród licznych koncelebransów wymienić należy: bpa Stefana Cichego - bpa seniora diecezji legnickiej i byłego przewodniczącego komisji liturgicznej episkopatu polskiego, bpa Rudolfa Pierskałę – liturgistę i bpa pomocniczego z Opola, bpa Stanisława Stefanka – bpa seniora diecezji łomżyńskiej i zakonnego współbrata, który wygłosił homilię żałobną. Zgromadziła również licznych chrystusowców z kraju i zagranicy z przełożonym generalnym ks. Ryszardem Głowackim, całym zarządem zgromadzenia, prowincjałami oraz współbraci z kraju i zagranicy.
Na zakończenie liturgii żałobnej w katedrze słowa pożegnań wygłosili: bp Stefan Cichy, dziękując zmarłemu za dwadzieścia lat zaangażowanej pracy w Komisji Episkopaty ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów; ks. prof. dr hab. Waldemar Pałęcki MSF – przewodniczący polskich liturgistów; ks. prof. dr hab. Jacek Nowak SAC – przedstawiciel UKSW, gdzie przez wiele lat ks. Bogusław był kierownikiem katedry teologii liturgii.

Na koniec Mszy Świętej obrzędy pożegnania w katedrze poznańskiej prowadził przełożony generalny ks. Ryszard Głowacki. On też poprowadził kondukt żałobny oraz modlitwy pożegnalne na cmentarzu miłostowskim. Na koniec jeszcze raz podziękował wszystkim, którzy wzięli udział w tej żałobnej i pożegnalnej uroczystości.

Ks. Bogusław Nadolski spoczął w kwaterze chrystusowców na cmentarzu miłostowskim w Poznaniu, gdzie oczekuje zmartwychwstania.


DOBRY JEZU A NASZ PANIE – DAJ MU WIECZNE SPOCZYWANIE

ks. Bernard Kołodziej SChr



***
BOGUSŁAW NADOLSKI urodził się 18 sierpnia 1933 roku w Skrzeszowicach. W 16 roku życia wstąpił do nowicjatu Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej w Ziębicach. Tu w 1950 roku uzyskał maturę i złożył pierwszą profesję zakonną. W latach 1951-1957 studiował filozofię i teologię w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu. W tym czasie (w 1954 roku) złożył śluby wieczyste, a 6 kwietnia 1957 roku przyjął święcenia kapłańskie z rąk bpa Franciszka Jedwabskiego. W latach 1957-1963 pracował w duszpasterstwie jako wikariusz i katecheta w Goleniowie i w Szczecinie. W 1963 roku podjął studia specjalistyczne na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, gdzie uzyskał magisterium i licencjat (1965 rok) oraz doktorat na podstawie pracy pt. Podstawy filozoficzne wychowania chrześcijańskiego w poglądach Jacques’a Maritaina. Studium pedagogiczno-pastoralne (1966 rok). W tymże roku ks. Bogusław Nadolski został wykładowcą liturgiki w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej w Poznaniu, gdzie w latach 1969-1977 pełnił też funkcję rektora, a także podjął ścisłą współpracę z Redakcją wydawanego przez Towarzystwo miesięcznika biblijno-liturgicznego „Msza Święta”. Przez dwa lata (1968-1969) wykładał również liturgikę w Wyższym Seminarium Duchownym księży salezjanów w Lądzie.

Początek kariery naukowej i dydaktycznej ks. Bogusława Nadolskiego przypadł w bardzo ciekawym okresie, bo pod koniec lat 60. ubiegłego wieku w liturgii Kościoła katolickiego i w naukowym podejściu do tej dyscypliny teologicznej zaszły zasadnicze zmiany jako owoc Soboru Watykańskiego II, a w Polsce z wolna następowała recepcja Vaticanum II. To nowe spojrzenie Naukowca widać zwłaszcza w wielu tekstach, również tych popularnonaukowych, przeznaczonych dla szerokiego grona odbiorców, publikowanych wówczas we „Mszy Świętej”, która w tamtym czasie, mimo wielu trudności, ukazywała się w wysokim nakładzie. W 1974 roku został członkiem Arbeitsgemeinschaft Katholischer Liturgikdozenten, a w rok później również członkiem Societas Liturgica. An international Ecumenical Society for Liturgical Research and Renewal.

Następnie swoją karierę naukową związał z Akademią Teologii Katolickiej w Warszawie (obecnie UKSW), gdzie najpierw uzyskał tytuł doktora habilitowanego w zakresie liturgiki na podstawie pracy pt. Urzeczywistnianie się Kościoła w liturgii w świetle dokumentów Vaticanum II (1980 rok), a później profesora nauk teologicznych (1989 rok). Na tej uczelni pełnił funkcję kierownika Katedry Teologii Liturgii, kierownika specjalizacji liturgicznej, kierownika Kursu Homiletyczno-Katechetyczno-Liturgicznego (1983-1989), redaktora „Biuletynu Liturgicznego” w „Collectanea Theologica” i opiekuna Koła Naukowego Liturgistów. Od 1982 roku był też członkiem Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, a od 1983 roku członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Jednocześnie w latach 1983-1989 był dyrektorem Instytutu Duszpasterstwa Emigracyjnego przy Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego. W roku 1989 został wybrany przełożonym generalnym Towarzystwa Chrystusowego i pełnił tę funkcję do roku 1995.

W bogatą działalność naukową i dydaktyczną ks. Bogusława Nadolskiego wplatają się również prace związane z pełnieniem funkcji przewodniczącego Sekcji Wykładowców Liturgiki w Polsce (1981-1986), a także członka Komisji Episkopatu ds. Seminariów Duchownych (1979-1987), dalej członka Komisji Episkopatu ds. Liturgii i Duszpasterstwa Liturgicznego (1990-1995) oraz konsulatora Komisji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów (funkcję tę pełnił nieprzerwanie od 1996 roku). W 1993 roku ks. Bogusław Nadolski uzyskał tytuł naukowy profesora zwyczajnego.

Działalności naukowej ks. Bogusława Nadolskiego przyświecała maksyma: Liturgia domus carissima – „liturgia najdroższym domem”. W swoich poszukiwaniach naukowych koncentrował się na teologicznych wymiarach liturgii, na traktowaniu liturgii jako locus theologicus, co stanowi pewnego rodzaju novum w stosunku do dotychczasowego sposobu uprawiania eklezjologii. Postrzegał on i opisywał liturgię także od strony antropologicznej, w jej relacjach do kultury, podkreślając zakorzenienie liturgii w kulturze. Szczególną dziedziną zainteresowania naukowego ks. Bogusława Nadolskiego było misterium Eucharystii w rozwoju historyczno-teologicznym, a także sakrament pokuty i pojednania.

Ksiądz prof. Bogusław Nadolski od lat nieprzerwanie prowadził wykłady z liturgiki, seminaria magisterskie i doktoranckie, wygłaszał liczne referaty. Był promotorem ponad 160 prac magisterskich, 15 prac doktorskich. Recenzował 11 rozpraw habilitacyjnych, 20 dysertacji doktorskich na KUL, ATK, PAT, ChAT, UWM w Olsztynie oraz w 10 przypadkach opracowywał ocenę dorobku naukowego do uzyskania tytułu naukowego profesora, a także był nadzwyczajnym recenzentem dla potrzeb Centralnej Komisji Kadr Naukowych.

Jego dorobek naukowy prezentuje się imponująco. Ksiądz Bogusław Nadolski jest autorem 68 książek oraz redaktorem ponad 10 pozycji książkowych. Opublikował 185 rozpraw naukowych w polskich i zagranicznych czasopismach teologicznych i ponad 200 popularnonaukowych w miesięcznikach i tygodnikach polskich. Jest autorem 24 haseł w Encyklopedii katolickiej KUL i 69 recenzji książek, głównie obcojęzycznych. Dorobek naukowy i działalność dydaktyczna ks. prof. Bogusława Nadolskiego świadczą o jego niepodważalnym autorytecie w dziedzinie teologii liturgii. Jego czterotomowy podręcznik pt. Liturgika (t. 1 – Liturgika fundamentalna, Poznań 1989; t. 2 – Liturgia i czas, Poznań 1991; t. 3 – Sakramenty. Sakramentalia. Błogosławieństwa, Poznań 1992; t. 4 – Eucharystia, Poznań 1992) jest do dziś cenną pomocą dla wykładowców i studentów teologii na uczelniach w całej Polsce. W latach 2011-2014 Autor opracował i wydał drugie, poszerzone wydanie tego dzieła. Wielka erudycja tego Naukowca sprawia, że liczne jego publikacje wykraczają poza obszar ściśle teologiczny, posiadają wymiar ogólnohumanistyczny i kulturotwórczy. W 2006 roku ukazało się unikatowe, bo w całości napisane przez jednego autora, dzieło ks. prof. Bogusława Nadolskiego pt. Leksykon liturgii (Pallottinum, Poznań 2006, s. 1764), a nieco później bogaty w swej treści i różnorodności Leksykon symboli liturgicznych (Kraków 2010, s. 404).

Dorobek naukowy, dydaktyczny i pisarski ks. prof. Bogusława Nadolskiego, jego wkład w przygotowanie i wychowanie kadry naukowej wielu polskich uczelni katolickich został uhonorowany prestiżową Nagrodą im. ks. Idziego Radziszewskiego za rok 2010, przyznawaną przez Zarząd Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Nagrodę wręczono Laureatowi podczas inauguracji roku akademickiego w Wyższym Seminarium Duchownym Towarzystwa Chrystusowego dla Polonii Zagranicznej w dniu 22 października 2011 roku. W ostatnich latach ks. Profesor nie prowadził już działalności dydaktycznej, ale popularyzował liturgię w szeregu niewielkich publikacji. Ostatnia z nich, z bieżącego roku, nosi tytuł „Uczmy się kochać Eucharystię”.

Ostanie lata życia ks. Nadolskiego były naznaczone cierpieniem i zmaganiem się z chorobą. Odszedł do wieczności umocniony świętymi sakramentami w sobotni wieczór 20 października 2018 roku w wieku 85 lat. RIP!